PO OMACKU – praktyki siostrzeństwa w branży choreografii

PO_OMACKU manual praktyk siostrzeństwa (nie)zależnych choreografek

Nie muszę wiedzieć wszystkiego, kiedy przyjmuję nowe zlecenie lub zaproszenie. Ważne, żebym wiedziała:

CZEGO NIE WIEM.
CZEGO POTRZEBUJĘ SIĘ DOWIEDZIEĆ.
KOGO MOGĘ ZAPYTAĆ.
CO MOGĘ NEGOCJOWAĆ.
CO MOGĘ DELEGOWAĆ.
CO CHCĘ ŚWIADOMIE POZOSTAWIĆ OTWARTE.

Nie muszę odkrywać wszystkiego sama. Mogę pytać, korzystać z doświadczenia innych i dzielić się własnym.

01. ZAGLĄDAM DO ŚRODKA. UCZĘ SIĘ NA SWOICH BŁĘDACH.

Zanim porozmawiam o warunkach współpracy z instytucją, producentką, producentem lub inną osobą artystyczną, mogę skorzystać z SAMOWYWIADU. Pomaga mi uporządkować kwestie organizacyjne i producenckie, rozpoznać własne potrzeby i przygotować się do rozmowy.

Traktuję go jako narzędzie do rozmowy, nie test. Nie muszę znać wszystkich odpowiedzi. Ważne, żebym wiedziała, o co pytać i co ustalić.

02. UMOWA TO NIE BRAK ZAUFANIA.

Przed rozpoczęciem pracy dążę do określenia warunków i podpisania umowy. Ustalam zakres obowiązków, terminy, wynagrodzenie, odpowiedzialność i zasady korzystania z efektów mojej pracy.

Jasne warunki pomagają mi chronić swoje prawa i budować współpracę opartą na współodopowiedzialności. Mogę pytać, prosić o doprecyzowanie i negocjować zapisy, na które się nie zgadzam.

Stawianie granic to troska — o siebie i o wspólny proces.

03. MOJA PRACA MA WARTOŚĆ.

Wycena pracy twórczej bywa trudna. Mogę sprawdzać stawki w branży, rozmawiać z innymi osobami i uwzględniać:

• moje doświadczenie;
• zakres obowiązków i odpowiedzialności;
• czas i pracę potrzebne do realizacji projektu;
• skalę projektu i dostępny budżet.

Nie sprowadzam swojej pracy do liczby godzin spędzonych na próbach. Przygotowanie, research, poszukiwania, spotkania i podejmowanie decyzji również są częścią procesu.

Rozmawiam o pieniądzach i dzielę się wiedzą. To, co wynegocjuję dla siebie i czym podzielę się z innymi, może pomóc kolejnej osobie świadomiej wycenić własną pracę.

04. MOJA CHOREOGRAFIA. MOJE PRAWA.

Jeśli moja choreografia spełnia przesłanki ochrony prawnoautorskiej, co do zasady przysługują mi do niej prawa autorskie. Nie muszę przenosić autorskich praw majątkowych, żeby wejść we współpracę. Mogę zachować te prawa i udzielić licencji określającej zasady korzystania z utworu.

Przed podpisaniem umowy sprawdzam:

• Czy przenoszę prawa, czy udzielam licencji?
• Czy licencja jest wyłączna, czy niewyłączna?
• Jakiego sposobu wykorzystania, czasu i terytorium dotyczy?
• Czy wynagrodzenie obejmuje korzystanie z praw do utworu?

Licencja i przeniesienie praw to różne rozwiązania. Jeśli mam wątpliwości, mogę skonsultować umowę z prawniczką lub prawnikiem specjalizującym się w prawie autorskim. Mogę też sprawdzić, czy organizacja zbiorowego zarządzania prawami autorskimi oferuje wsparcie odpowiednie dla mojej twórczości.

Znajomość swoich praw daje mi wybór. Nie muszę rezygnować z niego, żeby dobrze współpracować.

05. NIE MUSZĘ WSZYSTKIEGO ROBIĆ SAMA.

Nie muszę brać na siebie każdej odpowiedzialności. Mogę prosić o pomoc, delegować zadania i szukać wsparcia tam, gdzie go potrzebuję.

Pytam inne choreografki o umowy, wycenę i granice w pracy. Dzielę się kontaktami, wiedzą i sprawdzonymi rozwiązaniami. Korzystam z doświadczenia innych, a własnym doświadczeniem wspieram kolejne osoby.

Praktykuję siostrzeństwo, kiedy wzmacniam własną sprawczość i razem z innymi upominam się o lepsze warunki pracy. Nie muszę samodzielnie naprawiać problemów, które dotyczą nas wszystkich (systemu).

06. UCZĘ SIĘ. DZIELĘ SIĘ. PODAJĘ DALEJ.

Po każdej współpracy zatrzymuję się i sprawdzam:

• Czego się nauczyłam?
• Co chcę następnym razem ustalić wcześniej?
• Jakiej wiedzy mi brakowało?
• Co mogę zrobić inaczej?
• Czym mogę podzielić się z innymi?

Moje doświadczenie ma wartość — także wtedy, gdy coś nie poszło zgodnie z planem. Mogę wyciągać wnioski z własnych błędów, rozpoznawać rozwiązania, które mi służą, i przekazywać tę wiedzę dalej. Dzięki temu kolejna choreografka może podejmować bardziej świadome decyzje, a ja sama mogę korzystać z doświadczeń innych.

NIE IDĘ PO_OMACKU SAMA.

Ten manual powstał z praktyk siostrzeństwa: dzielenia się wiedzą, doświadczeniem, wątpliwościami i błędami. Nie po to, żebym lepiej radziła sobie w pojedynkę, ale żebyśmy wspólnie tworzyły lepsze warunki pracy.

Nie muszę wiedzieć wszystkiego. Mogę zapytać.

Nie muszę negocjować wszystkiego sama. Mogę szukać wsparcia.

Nie muszę iść po omacku sama. Jest nas więcej.

Napisz do nas [email protected], dołącz do grupy PO_OMACKU – samopomoc w branży choreografii.

Spotkania i działania

We wrzezśniu 2026 odbył się cykl rozmów online. Wzięły w nich udział osoby współtworzące polskie środowisko choreograficzne: Kaya Kołodziejczyk, Karolina Wycisk i Ula Zerek, Dominik Więcek, Monika Szpunar, Alicja Czyczel, Simona Kasprowicz oraz Magda Fejdaszi Weronika Pelczyńska.

Spotkania były przestrzenią wymiany doświadczeń i rozmowy o codzienności pracy w branży choreografii. Jeśli chcesz ich posłuchać lub je obejrzeć, napisz do nas: [email protected]

28 września spotkałyśmy się podczas dialogu środowiskowego organizowanego we współpracy z Instytutem Teatralnym, aby zebrać najważniejsze wątki i wspólnie zastanowić się,  nad strategiami, które pomagają budować bardziej świadome i odpowiedzialne procesy twórcze.

Efekt projektu

24 października na Jasnej zaprezentowałyśmy powyższy manual – otwarty narzędziownik praktyk współpracy i warunków pracy w choreografii  – publikację tworzoną na podstawie rozmów, lektur, pracy z archiwami oraz doświadczeń osób pracujących w choreografii.

Jeśli chcesz otrzymywać informacje o projekcie napisz do nas: [email protected]

Projekt został zainicjowany przez Magdę Fejdasz, Alicję Kaczmarek-Poławską, Weronikę Pelczyńską i Monikę Szpunar, a realizowany jest przez Magdę Fejdasz, Alicję Kaczmarek-Poławską i Weronikę Pelczyńską dzięki wsparciu Programu Wzmocnienia Środowisk Twórczych Krytyki Politycznej.